Telefonunuzu elinizden düşürdüğünüz o birkaç saniyeyi düşünün. Aklınızdan geçen ilk soru genellikle aynı: Kırıldı mı? Telefonunuzda Apple ya da Samsung yazıyor, peki ekranın önündeki güç kimde? Amerikalı Corning ve Alman Schott, telefon devlerini camlarına nasıl bağımlı hâle getirdi?
Videonun ana konusu ne?
Hikâye 1851’de iki ayrı yerde başlıyor. Amerika’da Amory Houghton bir cam işletmesine yatırım yaparak daha sonra Corning’e dönüşecek yolculuğu başlattı. Aynı yıl Prusya’da Otto Schott dünyaya geldi. Schott, camı ustaların deneyimine dayanan bir zanaat olmaktan çıkarıp kimyasal bileşimi bilinçli biçimde tasarlanabilen bilimsel bir malzemeye dönüştürdü.
Schott’un Ernst Abbe ile 1879’da başlayan mektuplaşması, optik tasarım ile cam kimyasını ilk kez sistemli biçimde buluşturdu. 1884’te Jena’da Schott, Abbe, Carl Zeiss ve Roderich Zeiss cam teknolojisi laboratuvarını kurdu. Corning ise fırınlarını pazara ve ölçekli üretime bağlayan Amerikan sanayi hattını inşa etti.
Konu neden önemli?
Bugün bir akıllı telefonda kullanıcının cihazla kurduğu neredeyse her temas, ön yüzdeki cam üzerinden gerçekleşiyor. Bu cam ince, optik açıdan berrak, dokunmatik sistemle uyumlu ve günlük kullanıma dayanacak kadar güçlü olmak zorunda. Logoda yazan marka değişse de o yüzeyin arkasında çoğu zaman iki köklü cam şirketinin bilgi birikimi duruyor.
Katlanabilir ekranlar ise bambaşka bir mühendislik problemi getirdi. 2019’da ilk Galaxy Fold inceleme cihazlarının bazılarında birkaç gün içinde ekran sorunları ortaya çıktı. Esnek bir OLED panel üretmek yetmiyordu; onu koruyan katmanların da yüz binlerce kez bükülmeye dayanması gerekiyordu.
Hikâyeyi doğru okumak için hangi noktalara bakmalı?
İlk nokta, başarısız görünen fikirlerin geri dönmesi. Corning 1960’ta başlattığı Project Muscle ile camı iyon değişimiyle güçlendirdi: Cam erimiş potasyum tuzu banyosuna indiriliyor, yüzeydeki küçük sodyum iyonlarının yerini daha büyük potasyum iyonları alıyor ve yüzeyde bir basma gerilimi oluşuyordu. 1961’de geliştirilen Chemcor otomotiv sektöründe tutunamadı ve 1970’lerin başında rafa kalktı, ama bu bilgi şirketin içinde kaldı.
İkinci nokta üretim yöntemi. Stuart Dockerty’nin füzyonla çekme yönteminde erimiş cam bir oluğun iki kenarından taşıp altta birleşiyor, levha yüzeyi ekipmana hiç değmiyordu. 1980’lerde sıvı kristal ekran üreticileri kusursuz düz altlık aradığında bu yöntem değer kazandı. 2006’da Corning, Chemcor birikimini füzyon üretimiyle birleştirerek Gorilla Glass’ı geliştirdi.
Videodan öne çıkan noktalar
- İlk iPhone prototiplerinde plastik ön yüzey vardı; Steve Jobs yüzeyin cepte çizildiğini görünce cama geçilmesine karar verdi.
- Corning, Kentucky’deki tesisini zamana karşı yarışarak bu yeni cama dönüştürdü; Apple değişikliği satışlardan 11 gün önce duyurdu.
- 1952’de Stanley Donald Stookey’nin bir deney sırasında tesadüfen bulduğu cam seramik, yaklaşık 70 yıl sonra telefon ekranlarına geri döndü.
- Schott’un ultra ince camı UTG yaklaşık 30 mikrometreye kadar inceltilebiliyor ve 2020’de Galaxy Z Flip ile ticari katlanabilir telefonlarda kullanılmaya başladı.
- 2026’da tanıtılan Gorilla Glass Ceramic 3’ü kullanan ilk telefon Motorola Razr Fold oldu.
Bugüne kalan dersler
Corning ve Schott aynı savaşı aynı yerde vermiyor. Corning, Gorilla Glass ve cam seramik malzemelerle telefonların dış yüzeyindeki düşme, çizilme ve yansıma sınırlarını zorluyor. Schott ise Xensation serisiyle bu pazarda rekabet ederken ultra ince camıyla katlanabilir ekranların içine yerleşiyor. Vivo X Fold’da iç ekranda Schott UTG, dış ekranda Xensation Alpha ve kamera üzerinde Xensation Up kullanılması, artık tek bir ekran camından söz edilemeyeceğini gösteriyor.
Sonuç
175 yıl önce fırınlarda başlayan hikâye artık yalnızca daha güçlü bir cam üretmekle ilgili değil. Camın kimyası, kristal yapısı ve üretim yöntemi birlikte tasarlanıyor. Tüketici ekranda Apple, Samsung, Motorola ya da Vivo logosu görüyor, ama parmağının dokunduğu yüzeyin arkasında 1851’de başlayan iki ayrı cam hikâyesi yazılmaya devam ediyor.
Videoda Corning ile Schott’un 175 yıllık rekabetini, Gorilla Glass’ın iPhone’a nasıl yetiştirildiğini ve katlanabilir ekranlardaki yeni cam savaşını ayrıntılı biçimde izleyebilirsiniz.