Bir makine insan gibi hissetmeye başlarsa ona hâlâ makine diyebilir miyiz? Zihnimizi bir sisteme teslim etsek kim olduğumuza kim karar verir? Bilim kurgu dizileri bu soruları neden bugün her zamankinden daha gerçekçi hissettiriyor?
Videonun ana konusu ne?
Bu videoda son 10 yılda izlediğim en iyi 5 bilim kurgu ve yapay zeka dizisini, her birinden en sevdiğim bölümle birlikte anlatıyorum. Liste tamamen kişisel. Geniş listemde Person of Interest ya da Fringe gibi harika yapımlar da var, ama burada yalnızca ilk beşime odaklanıyorum. Video izlemeyenler için spoiler içeriyor.
Sıralama şöyle: Westworld, Severance, Silo ve 4. ile 5. sırada bir dizi yerine Black Mirror’dan iki bölüm, White Christmas ve Hated in the Nation.
Konu neden önemli?
Video bir hatırlatmayla açılıyor. 1895’te Paris’teki bir sinema salonunda insanlar perdede üzerlerine gelen bir treni görünce kaçışıyordu. 1968’de Stanley Kubrick, 2001 ile HAL 9000’i karşımıza çıkardı ve ilk kez bir yapay zeka bize hem hayranlık hem de korku verdi. Bilim kurgu artık yalnızca uzay gemilerini değil, kendi yarattığımız makinelerin hikâyesini anlatıyor.
Bugün telefonlarımız, kendi kendine giden arabalar ve bizimle konuşan evler bir zamanlar bilim kurgu sayılırdı. Bu yüzden bu dizileri izlerken artık neler olabilir diye değil, bu gerçek olabilir mi diye soruyoruz.
Hikâyeyi doğru okumak için hangi noktalara bakmalı?
Westworld, HBO’nun 2016’da başlayıp 2022’de bitirdiği bir dizi. Vahşi Batı temalı bir parkta bütün hostlar yapay zekalı robotlar ve ziyaretçiler hissetmediklerini düşündükleri bu robotlara her şeyi yapabiliyor. Ancak hostlar yavaş yavaş bilinç kazanıyor. Favori bölümüm 1. sezon finali The Bicameral Mind. Dolores’in uyanışı, Ford ile yüzleşmesi, Maeve’in parkı terk etme çabası ve Bernard’ın robot olduğunu öğrenmesi bu bölümde birleşiyor.
Severance, Apple TV+ dizisi olarak 2022’de başladı ve yapay zekayı robotlar yerine zihinler üzerinden anlatıyor. Lumon şirketinin uyguladığı teknolojiyle çalışanların hafızası ikiye bölünüyor: iş yerinde yalnızca işinizi, dışarıda yalnızca özel hayatınızı hatırlıyorsunuz. 1. sezon finali The We We Are’da Helly’nin şirket galasındaki konuşması şirketin karanlık yüzünü ifşa ediyor, Mark ise karısıyla ilgili bir gerçeği öğreniyor.
Silo da Apple TV+ dizisi ve 2023’te başladı. İnsanlar dışarısının zehirli olduğu söylenen bir dünyada dev bir yeraltı silosunda yaşıyor; yemekten evliliğe ve doğurganlığa kadar her şey sıkı kurallarla kontrol ediliyor. 1. sezonun 3. bölümü Truth’ta mühendis Juliette eski bir şerifin ölümüyle ilgili ipuçlarının peşine düşüyor ve yöneticilerden Bernard’la karşı karşıya geliyor.
Videodan öne çıkan noktalar
- Black Mirror’ın 2014’te yayınlanan White Christmas bölümü, bilincinizin dijital kopyasını çıkaran Cookie adlı bir teknolojiyi anlatıyor; bu kopyalar adeta köle gibi kullanılıyor.
- White Christmas’ta Jon Hamm, Matt adlı karakteri canlandırıyor; Joe’nun hikâyesi ise sonsuz bir döngüyle bölümü daha da karanlık bir yere taşıyor.
- 2016 yapımı Hated in the Nation yaklaşık 70 dakikalık süresiyle bir mini film gibi ve arıların yok olduğu bir dünyada yerlerini alan otonom arı dronlarını anlatıyor.
- Hated in the Nation’da hacklenen dronlar, sosyal medyada bir etiketle en çok hedef gösterilen kişilere saldırıyor ve dedektif Karin gerçeği fark ettiğinde iş işten geçmiş oluyor.
- Severance’ın 2. sezonuna henüz başlamadım, Silo’nun ise 2 sezonunu izleyip üçüncüsünü bekliyorum.
Bugüne kalan dersler
Bu dizilerin ortak noktası yapay zekayı farklı biçimlerde göstermesi. Westworld’de bilinç kazanan robotlar, Severance’ta zihni kontrol eden bir gölge, Silo’da toplumu izleyen ve yönlendiren görünmez bir otorite, Black Mirror’da ise etik sınırları zorlayan teknolojiler var. Hepsi bilincimizi bir makineye yüklesek hâlâ biz olup olmayacağımızı ve teknolojiye bu kadar güvenmenin doğru olup olmadığını sorduruyor.
Sonuç
Bilim kurgu bir zamanlar hayal olan şeyleri bugün gerçeğe dönüştürüyor. Westworld, Severance, Silo ve Black Mirror’ın bu iki bölümü, yapay zekanın ve bilim kurgunun hem büyüsünü hem de korkusunu anlatıyor. Bu listeden hangilerini izlediniz, listede olması gerektiğini düşündüğünüz başka bir dizi var mı, yorumlarda yazabilirsiniz.
Videoda bu beş dizi ve bölümün hikâyelerini, en sevdiğim sahneleri ve neden listeme girdiklerini ayrıntılı biçimde izleyebilirsiniz.